Το στοίχημα με τους φόρους των εταιρειών

Ρωτήστε από πού παίρνει τα χρήματά του το κυπριακό κράτος και οι περισσότεροι θα πουν από τον ΦΠΑ και τον φόρο εισοδήματος. Λίγοι θα μάντευαν ότι οι φόροι εταιρειών, όπως τους ορίζουν οι στατιστικολόγοι, φέρνουν σχεδόν διπλάσια από τον φόρο εισοδήματος των ατόμων.

Τι λένε οι αριθμοί

Το 2024 το κράτος εισέπραξε €2,4 δισεκατομμύρια σε φόρους από τις εταιρείες. Ήταν το 6,9% της οικονομίας. Το Λουξεμβούργο εισέπραξε 6,5%, η Μάλτα 5,6% και η Ιρλανδία 5,0%. Η τυπική χώρα της ΕΕ εισέπραξε 3,0%.

Ο αριθμός για την Κύπρο θέλει μια επιφύλαξη. Προσθέτει δύο φόρους: το 2024, τον εταιρικό φόρο, €1,93 δισεκατομμύρια, και την έκτακτη εισφορά για την άμυνα, €465 εκατομμύρια. Οι στατιστικές κατατάσσουν τη δεύτερη στους φόρους των εταιρειών. Ο κρατικός προϋπολογισμός την καταγράφει στα φυσικά πρόσωπα, γιατί επιβαρύνει τα μερίσματα και τους τόκους ανθρώπων που ζουν εδώ. Χωρίς αυτήν, η Κύπρος εισπράττει περίπου 5,6%, πίσω από το Λουξεμβούργο, στο ίδιο επίπεδο με τη Μάλτα και μπροστά από την Ιρλανδία. Και πάλι είναι σχεδόν διπλάσιο από την τυπική χώρα.

Δεν ήταν πάντα έτσι.

Το 1995 οι φόροι εταιρειών ήταν το 3,7% της οικονομίας. Το 2008 ήταν 6,4%, και το 2025 έφτασαν το 7,1%, το ψηλότερο ποσοστό όλης της περιόδου. Σε ευρώ η άνοδος είναι πιο απότομη: από €1,05 δισεκατομμύρια το 2016 σε €2,58 δισεκατομμύρια το 2025. Το 2025 ήταν το 16% όλων όσων εισέπραξε το κράτος.

Τι σημαίνει για εσάς

Το 2025 οι φόροι εταιρειών έφτασαν περίπου τα €2.600 για κάθε κάτοικο, σχεδόν διπλάσια από όσα φέρνει ο φόρος εισοδήματος των ατόμων. Το μεγαλύτερο μέρος τους, ο εταιρικός φόρος, δεν πληρώνεται μέσα από τους δικούς τους φόρους των κατοίκων, αν και το ποιος επωμίζεται τελικά έναν φόρο στα κέρδη, οι ιδιοκτήτες, οι εργαζόμενοι ή οι πελάτες, είναι θέμα στο οποίο οι οικονομολόγοι διαφωνούν.

Η άλλη όψη είναι η έκθεση σε κίνδυνο. Το ένα έκτο των εσόδων του κράτους στηρίζεται στα κέρδη εταιρειών, και πολλές από αυτές είναι διεθνείς επιχειρήσεις που διάλεξαν την Κύπρο και θα μπορούσαν να διαλέξουν άλλη χώρα. Τα κέρδη επίσης ανεβαίνουν και πέφτουν πιο γρήγορα από τους μισθούς ή την κατανάλωση, και έτσι αυτό είναι το μέρος των εσόδων που είναι πιο πιθανό να φέρει εκπλήξεις, προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.

Οι διαφωνίες

Ήταν ρίσκο η αύξηση του συντελεστή; Από τον Ιανουάριο του 2026 ο συντελεστής του εταιρικού φόρου ανέβηκε από 12,5% σε 15%. Το επιχείρημα ότι η χώρα παραμένει ανταγωνιστική είναι ότι το 15% είναι το ελάχιστο που πρέπει πλέον να πληρώνουν οι μεγάλοι διεθνείς όμιλοι έτσι κι αλλιώς, και ότι παραμένει από τους χαμηλότερους συντελεστές στην Ευρώπη. Ο προϋπολογισμός του 2027 αναμένει ότι ο εταιρικός φόρος θα φέρει €2,46 δισεκατομμύρια, έναντι €2,04 δισεκατομμυρίων στον προϋπολογισμό του 2026.

Η ίδια μεταρρύθμιση μείωσε την εισφορά για την άμυνα στα μερίσματα από 17% σε 5%. Το ΑΚΕΛ, κόμμα της αντιπολίτευσης, και η συντεχνία ΠΕΟ χαρακτήρισαν τη μεταρρύθμιση άδικη, γιατί δεν φορολογεί τα ψηλά εισοδήματα και τον πλούτο, και ο Ηλίας Μυριάνθους της ΕΔΕΚ, όπως μετέδωσε το StockWatch, εξέφρασε ανησυχία για τη μείωση στα μερίσματα. Ο προϋπολογισμός έχει αυτό το κονδύλι στα €465 εκατομμύρια το 2025, στα €277 εκατομμύρια στον προϋπολογισμό του 2026, στα €357 εκατομμύρια το 2027 και στα €177 εκατομμύρια για καθεμία από τις χρονιές 2028 και 2029.

Εξαρτάται υπερβολικά το κράτος από αυτούς; Η μία άποψη είναι ότι αυτά τα έσοδα είναι επιτυχία: μια οικονομία που προσελκύει εταιρείες εισπράττει από αυτές. Η άλλη είναι ότι έσοδα που ήρθαν γρήγορα μπορούν και να φύγουν γρήγορα, και ότι οι δαπάνες που χτίζονται πάνω τους κόβονται πιο δύσκολα από όσο χάνονται τα έσοδα. Και οι δύο κοιτάζουν την ίδια γραμμή στο γράφημα.

Πώς το ξέρουμε

Η σύγκριση ανάμεσα στις χώρες χρησιμοποιεί τις φορολογικές στατιστικές της Eurostat για το 2024, το πιο πρόσφατο έτος με αναλυτικά στοιχεία. Ο αριθμός για την Ισπανία δεν δημοσιεύεται, και για τη Γερμανία και την Ουγγαρία χρησιμοποιούμε την πιο κοντινή γραμμή από τους κύριους λογαριασμούς του κράτους. Οι δύο πίνακες δεν συμφωνούν πάντα: στους κύριους λογαριασμούς η Μάλτα είναι στο 6,2%, κάτι που θα την έβαζε μπροστά από την Κύπρο όταν αφαιρεθεί η εισφορά για την άμυνα. «Τυπική» είναι η διάμεσος των 26 χωρών.

Ο διαχωρισμός ανάμεσα στον εταιρικό φόρο και στην εισφορά για την άμυνα είναι από τον αναλυτικό κατάλογο φόρων της Στατιστικής Υπηρεσίας. Οι αριθμοί του προϋπολογισμού για τα έτη 2025 ως 2029 είναι από το επεξηγηματικό υπόμνημα του νομοσχεδίου για τον προϋπολογισμό του 2027· είναι σε ταμειακή βάση και δεν συγκρίνονται άμεσα με τους αριθμούς της Eurostat. Ο προϋπολογισμός του 2026 ετοιμάστηκε πριν ψηφιστεί η μεταρρύθμιση.

Το ότι πολλές από αυτές τις εταιρείες είναι διεθνείς είναι γενική γνώση για την κυπριακή οικονομία, όχι κάτι που μετρούν αυτοί οι αριθμοί.