Ο προϋπολογισμός του 2027

Κάθε Σεπτέμβριο η κυβέρνηση στέλνει στη Βουλή τον προϋπολογισμό της επόμενης χρονιάς. Η Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής τον εξετάζει υπουργείο προς υπουργείο από τις 12 Οκτωβρίου μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, και η Ολομέλεια τον ψηφίζει τον Δεκέμβριο. Μέχρι τότε είναι νομοσχέδιο και μπορεί να αλλάξει.

Ο συνολικός αριθμός, €14,4 δισεκατομμύρια, περιλαμβάνει €2,5 δισεκατομμύρια για την αποπληρωμή δανείων και για δανειοδοτήσεις, και €711 εκατομμύρια σε τόκους. Η ιστορία Τρεις αριθμοί, ένας προϋπολογισμός εξηγεί γιατί ο ίδιος προϋπολογισμός αναφέρεται με τρία διαφορετικά σύνολα. Αυτή η σελίδα χρησιμοποιεί εκείνο που αφήνει έξω το χρέος: όσα θα ξοδέψουν τα ίδια τα υπουργεία.

Τι λένε οι αριθμοί

Δαπάνες. Τα υπουργεία παίρνουν €11,16 δισεκατομμύρια, €470 εκατομμύρια περισσότερα από τα €10,69 δισεκατομμύρια που ψηφίστηκαν για το 2026. Η άμυνα παίρνει €267 εκατομμύρια από την αύξηση, πάνω από τα μισά: το Υπουργείο Άμυνας ανεβαίνει στα €895 εκατομμύρια, κυρίως λόγω του κεφαλαίου της Αμυντικής Θωράκισης· η ιστορία Άμυνα, το κονδύλι που μεγαλώνει πιο γρήγορα έχει τις λεπτομέρειες. Η Παιδεία κερδίζει €89 εκατομμύρια, η Υγεία €48 εκατομμύρια και οι Μεταφορές €47 εκατομμύρια. Η Ενέργεια χάνει €37 εκατομμύρια και η Έρευνα €22 εκατομμύρια.

Οι αποδοχές του δημόσιου προσωπικού στα χαρτιά σχεδόν δεν αυξάνονται, μόλις 0,4%, γιατί μια αναδρομική πληρωμή στο συνταξιοδοτικό σχέδιο των δημοσίων υπαλλήλων, €127 εκατομμύρια το 2025 και €110 εκατομμύρια το 2026, πέφτει στα €7 εκατομμύρια. Οι ίδιοι οι μισθοί αυξάνονται 3,9%. Οι θέσεις μειώνονται κατά 51, τρίτη χρονιά μείωσης.

Έσοδα.

Το νομοσχέδιο αναμένει €9,34 δισεκατομμύρια από φόρους. Η μεγαλύτερη πηγή είναι ο ΦΠΑ με €3,56 δισεκατομμύρια, και ακολουθεί ο εταιρικός φόρος με €2,46 δισεκατομμύρια, από €1,99 δισεκατομμύρια που εισπράχθηκαν το 2025, μετά την αύξηση του συντελεστή στο 15%. Ο φόρος εισοδήματος των φυσικών προσώπων αναμένεται να φέρει €1,22 δισεκατομμύρια και η εισφορά για την άμυνα €357 εκατομμύρια. Οι χορηγίες, σχεδόν όλες από ταμεία της ΕΕ, πέφτουν από €984 εκατομμύρια στον προϋπολογισμό του 2026 σε €288 εκατομμύρια· το υπόμνημα συνδέει την παράλληλη μείωση των δαπανών που συγχρηματοδοτεί η ΕΕ με το τέλος των δράσεων του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το 2026.

Το ισοζύγιο. Με το ευρωπαϊκό μέτρο, που μετρά ολόκληρο το κράτος, η ίδια η κυβέρνηση αναμένει πλεόνασμα €1,6 δισεκατομμυρίων το 2027, 3,9% της οικονομίας, και δημόσιο χρέος που πέφτει στο 45,2% της οικονομίας, από 55,0% στο τέλος του 2025. Ο κρατικός προϋπολογισμός μόνος του, σε ταμειακή βάση και χωρίς τον δανεισμό, ξοδεύει περίπου €1 δισεκατομμύριο περισσότερα από όσα εισπράττει, εν μέρει επειδή καταγράφει €769 εκατομμύρια το 2027 ως εισφορά του κράτους στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, από €689 εκατομμύρια το 2025, και πληρώνει τόκους για τα αποθεματικά του ταμείου. Η ιστορία Δύο κουμπαράδες, όχι ένας εξηγεί πώς ισχύουν και τα δύο.

Τι σημαίνει για εσάς

Το νομοσχέδιο δεν φέρνει καμία νέα αλλαγή στον φόρο εισοδήματος· η πρόβλεψη του Υπουργείου Οικονομικών του Απριλίου δεν δείχνει άλλη επίδραση της μεταρρύθμισης του 2026 το 2027. Όσα από αυτό φτάνουν άμεσα στα νοικοκυριά είναι μικρότερα:

• Κόστος ζωής: €16 εκατομμύρια για να συνεχιστεί η επιδότηση των τιμών του ηλεκτρισμού και €50 εκατομμύρια για το Ταμείο Εθνικής Αλληλεγγύης.
• Στέγαση: €99 εκατομμύρια σε παροχές στέγασης, λίγο λιγότερα από τα €101 εκατομμύρια του 2026, ξεχωριστό κονδύλι €20 εκατομμυρίων για σχέδια αναζωογόνησης σε ορεινές, ακριτικές και αγροτικές περιοχές και στην παλιά Λευκωσία, και €35 εκατομμύρια για σχέδια στεγαστικών δανείων.
• Νερό: €168 εκατομμύρια για αγορά νερού, 18% περισσότερα από το 2026· η ιστορία Το νερό και ο προϋπολογισμός εξηγεί γιατί.
• Δημόσιοι υπάλληλοι: το τιμαριθμικό επίδομα (ΑΤΑ) στις αποδοχές του δημοσίου ορίζεται στο 12,70% για το πρώτο εξάμηνο του 2027 και στο 17,21% για το δεύτερο.

Ένα ξεχωριστό πακέτο που ενέκρινε το Υπουργικό Συμβούλιο στις 30 Σεπτεμβρίου δεν περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο. Περιλαμβάνει μηδενικό ΦΠΑ στο ψωμί, το γάλα και άλλα βασικά τρόφιμα μέχρι το τέλος Μαΐου 2027 και μείωση του φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης. Ο Υπουργός Οικονομικών υπολόγισε το κόστος των νέων μέτρων σε €70 εκατομμύρια, και σε περίπου €160 εκατομμύρια μαζί με τα μέτρα που ισχύουν ήδη· η ιστορία Ο λογαριασμός ρεύματος και νερού, σε ευρώ δείχνει όσα από αυτά φτάνουν στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.

Οι διαφωνίες

Είναι καλή χρήση του πλεονάσματος; Ο Υπουργός Οικονομικών μίλησε για «ισορροπημένο και ανθρωποκεντρικό προϋπολογισμό», με πλεόνασμα για τρίτη συνεχόμενη χρονιά. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, στην ενδιάμεση έκθεσή του της 24ης Σεπτεμβρίου, είπε ότι όποιος χώρος δημιουργείται από τα πλεονάσματα πρέπει να πηγαίνει σε παραγωγικές επενδύσεις και στοχευμένη στήριξη, όχι σε μισθούς ή μόνιμα επιδόματα για όλους, και προειδοποίησε ότι η δημοσιονομική πειθαρχία μετρά ιδιαίτερα σε περιόδους εκλογικών πιέσεων. Η γνώμη του για το ίδιο το νομοσχέδιο δεν είχε δημοσιευθεί μέχρι τις 3 Οκτωβρίου.

Η άμυνα και ένα δάνειο της ΕΕ. Το κεφάλαιο της Αμυντικής Θωράκισης αυξάνεται κατά €253 εκατομμύρια μέσα σε έναν χρόνο. Το κράτος έχει εγκριθεί για δάνειο της ΕΕ έως €1,18 δισεκατομμύρια για την άμυνα, και προϋπολογίζει δανεισμό €250 εκατομμυρίων τον χρόνο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα έτη 2027 ως 2029. Ο προϋπολογισμός δεν λέει ποιες δαπάνες πληρώνει το δάνειο. Ούτε δημοσιεύεται τι αγοράζει το κεφάλαιο της Αμυντικής Θωράκισης: η ανάλυσή του πηγαίνει μόνο στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Άμυνας, που πρέπει να εγκρίνει κάθε δαπάνη από αυτό.

Τι λείπει. Δεν βρήκαμε ξεχωριστό κονδύλι στο νομοσχέδιο για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση. Ο Υπουργός Εργασίας είπε ότι το κόστος της έχει ληφθεί υπόψη και, όπως μετέδωσαν το ΡΙΚ και το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων στις 21 Σεπτεμβρίου, το υπολόγισε σε €820 εκατομμύρια σε έξι χρόνια· το Δημοσιονομικό Συμβούλιο ζήτησε πλήρη επίσημη κοστολόγηση. Ο ΔΗΣΥ, το ΑΚΕΛ και το ΕΛΑΜ χαρακτήρισαν, το καθένα, το πακέτο για το κόστος ζωής βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση που δεν φτάνει, όπως μετέδωσε το Alphanews.

Πώς το ξέρουμε

Όλοι οι αριθμοί του προϋπολογισμού είναι από το νομοσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027 και το επεξηγηματικό του υπόμνημα, που κατατέθηκαν στις 24 Σεπτεμβρίου 2026: τη συγκεφαλαίωση των δαπανών ανά υπουργείο, τον Πίνακα 2Α για τα έσοδα, τον Πίνακα 3 για τις δαπάνες ανά είδος και τον Πίνακα 1Α για την πρόβλεψη της κυβέρνησης για ολόκληρο το κράτος. Είναι σε ταμειακή βάση και καλύπτουν μόνο τον κρατικό προϋπολογισμό, εκτός από την πρόβλεψη για το πλεόνασμα και το χρέος, που ακολουθεί το ευρωπαϊκό σύστημα λογαριασμών. Οι συγκρίσεις γίνονται με τον προϋπολογισμό που ψηφίστηκε για το 2026 και με τα πραγματικά αποτελέσματα του 2025.

Το ταμειακό έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού χωρίς τον δανεισμό είναι δικός μας υπολογισμός με βάση τους Πίνακες 2Α και 3· το υπόμνημα δεν το τυπώνει. Τα σημεία του Δημοσιονομικού Συμβουλίου είναι από την Ενδιάμεση Έκθεσή του για το 2026. Το περιεχόμενο και το κόστος του πακέτου της 30ής Σεπτεμβρίου είναι από την ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών και τη δήλωση του Υπουργού Οικονομικών την ίδια μέρα. Το κόστος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης και οι αντιδράσεις των κομμάτων είναι όπως τα μετέδωσε ο Τύπος. Το χρονοδιάγραμμα της Επιτροπής Οικονομικών είναι όπως το δημοσίευσε ο Πολίτης στις 28 Σεπτεμβρίου, και η ψήφιση τον Δεκέμβριο όπως τη δήλωσε η Πρόεδρος της Βουλής.

Το νομοσχέδιο μπορεί ακόμη να αλλάξει. Θα ενημερώσουμε αυτή τη σελίδα όταν το ψηφίσει η Βουλή.