Τα δέκα μεγαλύτερα έργα

Οι «αναπτυξιακές δαπάνες» είναι μια αφηρημένη έννοια. Αυτά είναι τα δέκα μεγαλύτερα κονδύλιά τους: ένα μουσείο, ένα στεγαστικό σχέδιο, ένα δικαστικό μέγαρο, ένα εργαστήριο, μια φυλακή και πέντε δρόμοι.

Τι λένε οι αριθμοί

Κάθε περίγραμμα είναι όσα προϋπολογίζεται να κοστίσει συνολικά ένα έργο. Το γεμάτο μέρος είναι όσα είχε πληρώσει το κράτος μέχρι το τέλος Ιουνίου 2026.

Μαζί τα δέκα θα κοστίσουν €971 εκατομμύρια. Μέχρι τότε είχαν πληρωθεί €245 εκατομμύρια, το ένα τέταρτο του συνόλου.

Βρίσκονται σε πολύ διαφορετικά στάδια. Ο αυτοκινητόδρομος Αστρομερίτη – Ευρύχου έχει σχεδόν εξοφληθεί, στο 96%. Το νέο Κυπριακό Μουσείο, το μεγαλύτερο από τα δέκα με €146 εκατομμύρια, έχει πληρωθεί κατά 42%. Ο δρόμος Πάφου – Πόλης Χρυσοχούς, με €107 εκατομμύρια, έχει πληρωθεί κατά 26%.

Για τέσσερα έργα δεν έχει πληρωθεί ακόμη τίποτα: τον δρόμο από τη Δένεια στον Αστρομερίτη, το δικαστικό μέγαρο Λευκωσίας, το νέο κτίριο του Γενικού Χημείου του Κράτους και τη νέα φυλακή. Μαζί αντιστοιχούν σε €390 εκατομμύρια του συνόλου.

Ο προϋπολογισμός του 2026 έδωσε σε αυτά τα δέκα έργα €101 εκατομμύρια. Στο πρώτο εξάμηνο της χρονιάς πληρώθηκαν €13 εκατομμύρια από αυτά, δηλαδή το 13%.

Τι σημαίνει για εσάς

Μια πληρωμή δεν είναι το ίδιο πράγμα με την πρόοδο στο εργοτάξιο. Το κράτος πληρώνει για μια εργασία αφού γίνει και πιστοποιηθεί, άρα ένα έργο μπορεί να έχει προχωρήσει αρκετά ενώ έχουν πληρωθεί ακόμη λίγα. Σε βάθος όμως μερικών χρόνων τα δύο δεν μπορούν να απέχουν πολύ, και ένα έργο για το οποίο δεν έχει πληρωθεί τίποτα έχει φτάσει το πολύ στο στάδιο του σχεδιασμού ή των προσφορών.

Δίνει επίσης στον τίτλο τις πραγματικές του διαστάσεις. Ο αναπτυξιακός προϋπολογισμός του 2026 είναι €1,62 δισεκατομμύρια. Τα δέκα μεγαλύτερα έργα πήραν περίπου έξι ευρώ στα εκατό από αυτόν. Οι περισσότερες αναπτυξιακές δαπάνες αποτελούνται από πολλά μικρότερα πράγματα.

Οι διαφωνίες

Γιατί παίρνει τόσο καιρό; Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο διαβάζει τις αργές πληρωμές ως ένδειξη ότι το κράτος δεν έχει την ικανότητα να υλοποιήσει όσα ανακοινώνει. Το Υπουργείο Οικονομικών επισημαίνει ότι οι αναπτυξιακές δαπάνες κινούνται πάνω από τον μέσο όρο δεκαετίας για αυτή την εποχή του χρόνου. Και τα δύο μπορεί να ισχύουν για έναν κατάλογο όπου ένα έργο έχει σχεδόν εξοφληθεί και για τέσσερα δεν έχει πληρωθεί ούτε ένα ευρώ.

Είναι αυτά τα σωστά δέκα; Ο κατάλογος κατατάσσεται με βάση το κόστος, όχι την ανάγκη. Τα εννέα από τα δέκα είναι κτίρια και δρόμοι. Το αν ένα μουσείο και ένα δικαστικό μέγαρο πρέπει να προηγούνται του νερού ή της ενέργειας είναι πολιτική επιλογή, και ο πίνακας καταγράφει την επιλογή χωρίς να την κρίνει.

Πώς το ξέρουμε

Ο πίνακας είναι από την έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου για την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού στο πρώτο εξάμηνο του 2026, που απαριθμεί τα δέκα μεγαλύτερα έργα στο παράρτημα έργων του προϋπολογισμού με βάση το τελικό τους κόστος. Οι αριθμοί είναι ταμειακές πληρωμές και περιλαμβάνουν ΦΠΑ. Ο μέσος όρος της δεκαετίας που επικαλείται το Υπουργείο Οικονομικών τυπώνεται στις εκθέσεις του Γενικού Λογιστηρίου για το πρώτο εξάμηνο και μέχρι τον Αύγουστο του 2026. Η ανάγνωση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου είναι όπως μεταδόθηκε στον Τύπο, από την Ενδιάμεση Έκθεσή του 2026 της 24ης Σεπτεμβρίου 2026, που συζητά τον αριθμό του 25%.

Το Γενικό Λογιστήριο συντομεύει τα ονόματα των έργων. Τα ονόματα που δίνουμε είναι δική μας ανάγνωση αυτών των συντομογραφιών, και για ένα, ένα ζεύγος λεωφόρων, δεν μπορέσαμε να εξακριβώσουμε τα πλήρη ονόματα.