Πράξη δεύτερη · Το κράτοςΙστορία 14 από 31
Πόσο κοστίζει το ΓεΣΥ και ποιος πληρώνει
Τα νοικοκυριά πληρώνουν λιγότερο από το ένα τρίτο των εισφορών του ΓεΣΥ, και όσα αποκόπτονται από την κατάσταση αποδοχών των μισθωτών είναι μόνο το ένα πέμπτο περίπου του συνόλου. Ο μεγαλύτερος εισφορέας είναι το κράτος, που βάζει το 46% από τον γενικό προϋπολογισμό.
Ανώνυμα: χωρίς σύνδεση, χωρίς email, και η διεύθυνση IP σας δεν αποθηκεύεται ποτέ. Πώς χειριζόμαστε τις απαντήσεις
Το ΓεΣΥ, το Γενικό Σύστημα Υγείας, άρχισε τον Ιούνιο του 2019 και καλύπτει τη νοσοκομειακή περίθαλψη από τον Ιούνιο του 2020. Στην αρχή του 2025 είχε 992.000 εγγεγραμμένους, λίγο περισσότερους από τον πληθυσμό των κατοίκων όπως τον μετρά η Eurostat, αφού ένα μητρώο δεν είναι απογραφή. Χρηματοδοτείται από μια εισφορά που φαίνεται σε κάθε κατάσταση αποδοχών, και από μια μεγαλύτερη που δεν φαίνεται.
Εισφορές στο ΓεΣΥ το 2024, συνολικά €1.674 εκατ., ανάλογα με το ποιος τις πλήρωσε.
← σύρετε για να δείτε ολόκληρο το γράφημα →
Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας, νόμος του προϋπολογισμού του 2026 (πραγματικά στοιχεία 2024) και ελεγμένοι λογαριασμοί του 2024. Για το 2024 υπάρχουν ακριβή ποσά μόνο για αυτές τις τρεις ομάδες. Το κράτος πληρώνει επίσης την εισφορά του εργοδότη για το δικό του προσωπικό, που μετριέται στους εργοδότες.
Τι λένε οι αριθμοί
Ο μισθωτός πληρώνει 2,65% του μεικτού μισθού. Ο εργοδότης προσθέτει 2,9%. Έπειτα το κράτος προσθέτει 4,7% πάνω στον ίδιο μισθό, και πάνω σε κάθε σύνταξη, από τον γενικό προϋπολογισμό. Οι συνταξιούχοι πληρώνουν 2,65% της σύνταξής τους και οι αυτοτελώς εργαζόμενοι 4% του εισοδήματός τους.
Το 2024 όλα αυτά έφτασαν τα €1.674 εκατομμύρια. Το κράτος πλήρωσε τα €769 εκατομμύρια, τα νοικοκυριά €526 εκατομμύρια και οι εργοδότες €379 εκατομμύρια. Το κράτος είναι και εργοδότης, και το 2,9% που πληρώνει για το δικό του προσωπικό μετριέται στους εργοδότες, άρα το πλήρες μερίδιό του είναι πάνω από 46%. Μαζί με τις συμπληρωμές των ασθενών, τις επιστροφές από τους προμηθευτές φαρμάκων και άλλα έσοδα, τα έσοδα του συστήματος ήταν €1.832 εκατομμύρια.
Πού πηγαίνουν;
Όσα πλήρωσε το ΓεΣΥ για περίθαλψη το 2024, συνολικά €1.699 εκατ., ανά είδος υπηρεσίας.
← σύρετε για να δείτε ολόκληρο το γράφημα →
Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας, ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις του 2024, σημείωση για το κόστος υπηρεσιών. Τα φάρμακα περιλαμβάνουν τις αμοιβές των φαρμακοποιών και τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στα νοσοκομεία· τα αναλώσιμα που χρησιμοποιούνται στα νοσοκομεία βρίσκονται στα ιατρικά αναλώσιμα, όχι στη νοσηλεία. Τα «Άλλα» είναι οδοντίατροι, αποκατάσταση, ανακουφιστική φροντίδα, θεραπεία στο εξωτερικό, πληρωμές προς τα δημόσια νοσηλευτήρια για υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, φάρμακα που αγοράζονται μέσω του Υπουργείου Υγείας, επιστροφές εισφορών και προβλέψεις.
Το ΓεΣΥ πλήρωσε €1.699 εκατομμύρια για περίθαλψη το 2024. Η νοσηλεία σε νοσοκομείο πήρε €623 εκατομμύρια, πάνω από το ένα τρίτο. Τα φάρμακα, μαζί με τις αμοιβές των φαρμακοποιών, πήραν €356 εκατομμύρια, οι εξωνοσοκομειακές επισκέψεις σε ειδικούς γιατρούς €235 εκατομμύρια και οι προσωπικοί γιατροί €104 εκατομμύρια. Αν μοιραστεί σε όλους τους εγγεγραμμένους, είναι περίπου €1.700 το άτομο τον χρόνο.
Η λειτουργία του ίδιου του οργανισμού κόστισε άλλα €26 εκατομμύρια.
Τι σημαίνει για εσάς
Με μεικτό μισθό €2.000 τον μήνα πληρώνετε €53. Ο εργοδότης σας πληρώνει €58 και το κράτος €94. Άρα περίπου €205 τον μήνα πηγαίνουν στο ΓεΣΥ στο όνομά σας, και το ένα τέταρτο αυτού του ποσού είναι η αποκοπή που βλέπετε. Σε όλες τις εισφορές του ΓεΣΥ, οι αποκοπές των μισθωτών αντιστοιχούν στο ένα πέμπτο περίπου.
Η άλλη πλευρά είναι όσα δεν πληρώνετε πια την ώρα της επίσκεψης.
Μερίδιο όλων των τρεχουσών δαπανών υγείας στην Κύπρο που πληρώνουν απευθείας τα νοικοκυριά, και όχι μέσω φόρων, εισφορών ή ασφάλισης.
← σύρετε για να δείτε ολόκληρο το γράφημα →
Eurostat, δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης ανά σχήμα χρηματοδότησης (hlth_sha11_hf), άμεσες πληρωμές των νοικοκυριών ως ποσοστό των τρεχουσών δαπανών υγείας.
Πριν από το ΓεΣΥ, τα νοικοκυριά πλήρωναν απευθείας το 44% όλων των δαπανών υγείας στην Κύπρο, σχεδόν τρεις φορές τον μέσο όρο της ΕΕ, που είναι 16%. Το 2024 το ποσοστό ήταν 17%. Όταν χρησιμοποιείτε το σύστημα το 2026, κάθε φάρμακο σε συνταγή κοστίζει €1, μια επίσκεψη σε ειδικό γιατρό με παραπεμπτικό €6 και μια επίσκεψη σε Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών €10. Οι συμπληρωμές σταματούν στα €150 τον χρόνο, ή στα €75 για παιδιά και ανθρώπους με χαμηλά εισοδήματα.
Οι διαφωνίες
Τελειώνουν τα χρήματά του; Οι ελεγμένοι λογαριασμοί δείχνουν πλεόνασμα κάθε χρονιά εκτός από μία: έλλειμμα €36 εκατομμυρίων το 2021, και πλεονάσματα €66 εκατομμυρίων, €158 εκατομμυρίων και €114 εκατομμυρίων στα τρία χρόνια που ακολούθησαν. Το συσσωρευμένο πλεόνασμα ήταν €708 εκατομμύρια στο τέλος του 2024, από τα οποία τα €610 εκατομμύρια ήταν μετρητά. Η πιο πρόσφατη δημοσιευμένη αναλογιστική μελέτη, η τρίτη του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας, προβλέπει μικρά ελλείμματα το 2025 και το 2026 και ένα αποθεματικό που μεγαλώνει στη συνέχεια, με τους σημερινούς συντελεστές εισφορών. Τα αποτελέσματα του 2023 και του 2024 ήταν καλύτερα από όσα πρόβλεπαν και οι τρεις μελέτες: το 2024 έκλεισε με πλεόνασμα €114 εκατομμυρίων, έναντι €56 εκατομμυρίων στην πιο πρόσφατη. Οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 26% από το 2021 ως το 2024 και τα έσοδα κατά 38%. Μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου 2026 δεν είχαν δημοσιευτεί ελεγμένα αποτελέσματα για το 2025· ο προϋπολογισμός εκείνης της χρονιάς πρόβλεπε ανάληψη €69 εκατομμυρίων από το αποθεματικό.
Γιατί πληρώνει τόσα το κράτος; Έτσι το ορίζει ο νόμος. Χωρίς το μερίδιο του κράτους, οι συντελεστές πάνω στους μισθούς θα έπρεπε να είναι σχεδόν διπλάσιοι για να συγκεντρωθούν τα ίδια χρήματα, με δικό μας υπολογισμό. Το αποτέλεσμα είναι ότι το ΓεΣΥ παίρνει από τον γενικό προϋπολογισμό σχεδόν όσα παίρνει από τα νοικοκυριά και τους εργοδότες μαζί. Η μία άποψη είναι ότι έτσι το κόστος της υγείας μοιράζεται σε όλους τους φόρους και η αποκοπή από τους μισθούς μένει χαμηλή. Η άλλη είναι ότι έτσι κρύβεται το κόστος του συστήματος, γιατί οι περισσότεροι βλέπουν μόνο το 2,65%.
Και τα δημόσια νοσηλευτήρια; Στα κρατικά νοσηλευτήρια δόθηκαν πέντε χρόνια για να ζουν με όσα τους πληρώνει το ΓεΣΥ, όπως κάνουν τα ιδιωτικά. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, η Βουλή έχει παρατείνει αυτή την προθεσμία δύο φορές, τώρα μέχρι το τέλος του 2026, και το κράτος συνεχίζει να καλύπτει το έλλειμμά τους: €127 εκατομμύρια το 2023 και €92 εκατομμύρια το 2024. Οι προϋπολογισμοί προβλέπουν πολύ λιγότερα από αυτά, €12 εκατομμύρια για το 2025 και €45 εκατομμύρια για το 2026· και ο προϋπολογισμός του 2024 ήταν πολύ κάτω από όσα πληρώθηκαν τελικά. Τα νοσηλευτήρια πήραν επίσης €143 εκατομμύρια το 2024 για αυτό που ο νόμος ονομάζει υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, ένα μέρος τους από το ΓεΣΥ. Η Financial Mirror έγραψε τον Μάιο του 2026 ότι ο οίκος αξιολόγησης Moody's αναφέρει τα «επίμονα ελλείμματα» του οργανισμού που διαχειρίζεται τα κρατικά νοσηλευτήρια ανάμεσα στις πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες. Ο οργανισμός αυτός είναι διαφορετικός από το ταμείο του ΓεΣΥ, του οποίου οι λογαριασμοί έχουν πλεόνασμα.
Πώς το ξέρουμε
Οι εισφορές ανά εισφορέα είναι από τον νόμο του προϋπολογισμού του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας για το 2026, που τυπώνει τα πραγματικά στοιχεία του 2024· το άθροισμά τους συμφωνεί ακριβώς με τις εισφορές στους ελεγμένους λογαριασμούς του. Για το 2024 υπάρχουν ακριβή ποσά μόνο για τρεις ομάδες. Ο τίτλος που δίνει ο νόμος στην ομάδα των νοικοκυριών αναφέρει εργαζομένους, συνταξιούχους και εισοδηματίες· θεωρούμε ότι περιλαμβάνει και τους αυτοτελώς εργαζομένους, κάτι που συμφωνεί με τα ποσοστά του ίδιου του Οργανισμού. Το ότι οι μισθωτοί μόνοι τους πληρώνουν περίπου το ένα πέμπτο είναι από ένα γράφημα της Ετήσιας Έκθεσής του, που δίνει ακέραια ποσοστά.
Οι δαπάνες ανά είδος, τα ετήσια αποτελέσματα και το αποθεματικό είναι από τις ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις του Οργανισμού και την Ετήσια Έκθεσή του για το 2024. Ο αριθμός για το 2019, την πρώτη χρονιά, είναι λειτουργικό αποτέλεσμα. Η προβολή είναι η τρίτη αναλογιστική έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας, που ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, όπως συνοψίζεται σε εκείνη την Ετήσια Έκθεση. Το ποσό ανά άτομο είναι δική μας διαίρεση με τον αριθμό των εγγεγραμμένων την 1η Ιανουαρίου 2025.
Αυτοί είναι οι λογαριασμοί του ίδιου του Οργανισμού. Διαφέρουν από τις ευρωπαϊκές στατιστικές που χρησιμοποιούνται σε άλλες ιστορίες, οι οποίες μετρούν μαζί το ΓεΣΥ και το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Το ποσοστό που πληρώνεται από την τσέπη είναι από τους λογαριασμούς υγείας της Eurostat. Η χορηγία προς τα δημόσια νοσηλευτήρια είναι από τους νόμους του προϋπολογισμού του οργανισμού τους· η πενταετής προθεσμία και οι παρατάσεις της είναι όπως τις μετέδωσε η Cyprus Mail. Η δήλωση του Moody's είναι όπως τη μετέφερε η Financial Mirror και δεν ελέγχθηκε με το κείμενο του ίδιου του οίκου. Το παράδειγμα με τον μισθό των €2.000 είναι δικός μας υπολογισμός με τους συντελεστές που δημοσιεύει ο Οργανισμός.