Πράξη τρίτη · Οι διαφωνίεςΙστορία 22 από 31
Ένα μισθολόγιο, τέσσερα ποσοστά
Το κρατικό μισθολόγιο κόστισε €4,16 δισεκατομμύρια το 2025, περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Ως μερίδιο της οικονομίας βρίσκεται κοντά στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων είκοσι χρόνων. Ισχύουν και τα δύο, και γι' αυτό η διαφωνία δεν τελειώνει ποτέ.
Ανώνυμα: χωρίς σύνδεση, χωρίς email, και η διεύθυνση IP σας δεν αποθηκεύεται ποτέ. Πώς χειριζόμαστε τις απαντήσεις
Καμία διαφωνία για τον προϋπολογισμό στην Κύπρο δεν κάνει τόσο θόρυβο όσο αυτή για τους μισθούς του δημοσίου, και καμία δεν γίνεται με τόσους διαφορετικούς αριθμούς. Η μία πλευρά λέει ότι το μισθολόγιο είναι εκτός ελέγχου. Η άλλη λέει ότι μειώνεται. Συνήθως και οι δύο αναφέρουν σωστούς αριθμούς.
Τέσσερις τρόποι να μετρηθεί το ίδιο μισθολόγιο το 2025, και το μερίδιό του στην οικονομία (ΑΕΠ) από το 2005.
← σύρετε για να δείτε ολόκληρο το γράφημα →
Εισόδημα εξαρτημένης εργασίας της γενικής κυβέρνησης: Eurostat gov_10a_main· ΑΕΠ: Eurostat nama_10_gdp. Δαπάνες προσωπικού του κρατικού προϋπολογισμού, μαζί με συντάξεις και φιλοδωρήματα: επεξηγηματικό υπόμνημα του νομοσχεδίου για τον προϋπολογισμό του 2027, πραγματικά στοιχεία 2025, ταμειακή βάση.
Τι λένε οι αριθμοί
Ας αρχίσουμε από τον έναν αριθμό που δεν αμφισβητεί κανείς. Το 2025 το κράτος πλήρωσε στους εργαζομένους του €4,16 δισεκατομμύρια. Τρία χρόνια νωρίτερα πλήρωσε €3,17 δισεκατομμύρια. Είναι αύξηση 31% σε τρία χρόνια.
Τώρα διαιρέστε τον με κάτι, και η εικόνα εξαρτάται εντελώς από το τι θα διαλέξετε.
- Ως μερίδιο όλης της οικονομίας: 11,4%. Αυτή η μέτρηση χρησιμοποιείται για συγκρίσεις ανάμεσα σε χώρες.
- Ως μερίδιο όλων όσων ξόδεψε το κράτος: 28,3%.
- Ως μερίδιο του κρατικού προϋπολογισμού: 29,4%. Εδώ οι συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων μετρούν ως μισθοί και οι αποπληρωμές δανείων ως δαπάνη.
- Ως μερίδιο του κρατικού προϋπολογισμού χωρίς τις αποπληρωμές δανείων: 34,7%.
Η γραμμή στο γράφημα ακολουθεί την πρώτη μέτρηση πίσω μέχρι το 2005. Το 2012 οι μισθοί έπαιρναν το 14,7% της οικονομίας. Ακολούθησαν οι περικοπές στα χρόνια της κρίσης, όταν το ίδιο το μισθολόγιο μειώθηκε κατά ένα πέμπτο από το 2011 ως το 2016, και το 2022 το ποσοστό ήταν 10,7%, το χαμηλότερο της περιόδου. Από τότε ανέβηκε λίγο, στο 11,4%.
Άρα το μισθολόγιο είναι το μεγαλύτερο που υπήρξε ποτέ σε ευρώ, και μεγάλωσε σχεδόν κατά ένα τρίτο σε τρία χρόνια. Και παίρνει μικρότερο μερίδιο της οικονομίας από ό,τι στα περισσότερα από τα τελευταία είκοσι χρόνια. Απλώς η οικονομία μεγάλωσε πιο γρήγορα.
Για το πού πηγαίνουν οι μισθοί υπάρχει λιγότερη διαφωνία.
Οι αποδοχές των εργαζομένων του δημοσίου ανάλογα με το αντικείμενο της δουλειάς τους, 2024, € εκατ.
← σύρετε για να δείτε ολόκληρο το γράφημα →
Eurostat gov_10a_exp, εισόδημα εξαρτημένης εργασίας της γενικής κυβέρνησης ανά λειτουργία, 2024.
Οι εκπαιδευτικοί και οι άλλοι εργαζόμενοι στην παιδεία παίρνουν πάνω από το ένα τρίτο. Η υγεία, η αστυνομία, τα δικαστήρια και η πυροσβεστική, και οι ένοπλες δυνάμεις παίρνουν μαζί άλλο ένα τρίτο.
Τι σημαίνει για εσάς
Μοιρασμένο σε όλους όσοι ζουν εδώ, το κρατικό μισθολόγιο κοστίζει περίπου €4.200 ανά κάτοικο τον χρόνο. Από όλα όσα πληρώνει το κράτος, μόνο οι συντάξεις και τα επιδόματα, μαζί, κοστίζουν περισσότερο.
Είναι επίσης το μέρος των δαπανών που αλλάζει πιο δύσκολα σε σύντομο χρόνο. Οι μισθοί ορίζονται από συμφωνίες και κλίμακες, και ανεβαίνουν αυτόματα με την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ), που ακολουθεί τις τιμές. Ένας υπουργός μπορεί να αναβάλει έναν δρόμο. Ένα μισθολόγιο δεν αναβάλλεται.
Οι διαφωνίες
Είναι το μισθολόγιο υπερβολικά μεγάλο; Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, ο ανεξάρτητος φορέας του κράτους που παρακολουθεί τον προϋπολογισμό, προειδοποίησε τον Σεπτέμβριο του 2026 ότι μεγαλώνει υπερβολικά γρήγορα. Επισημαίνει την αύξηση από το 2022, το προσωπικό που αυξήθηκε από περίπου 66.300 σε 71.700, και την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή, που το κόστος της το υπολογίζει σε €199 εκατομμύρια το 2025 έναντι €42 εκατομμυρίων το 2022. Προτείνει η αναπροσαρμογή να δίνεται ως σταθερό ποσό με ανώτατο όριο, όχι ως ποσοστό του μισθού.
Ο Υπουργός Οικονομικών απαντά με ένα μερίδιο: τους μισθούς ως ποσοστό του κρατικού προϋπολογισμού, που όπως λέει πέφτει από 28,2% το 2025 σε 26,1% το 2027. Οι συντεχνίες προσθέτουν ότι η αναπροσαρμογή επαναφέρει μόνο όσα αφαίρεσαν οι τιμές.
Κάθε πλευρά διάλεξε τη μέτρηση που τη βολεύει. Σε ευρώ το μισθολόγιο είναι σε επίπεδο ρεκόρ. Ως μερίδιο δεν είναι. Μια δίκαιη περίληψη χρειάζεται και τις δύο προτάσεις.
Ποιοι μετριούνται; Τα €4,16 δισεκατομμύρια καλύπτουν όλους όσους απασχολεί το κράτος: υπουργεία, σχολεία, αστυνομία και στρατό, και δημόσιους οργανισμούς εκτός προϋπολογισμού. Οι αριθμοί του προϋπολογισμού καλύπτουν λιγότερους ανθρώπους, αλλά προσθέτουν τις συντάξεις των συνταξιούχων δημοσίων υπαλλήλων. Η σύγκριση ενός αριθμού από τη μία ομάδα με έναν αριθμό από την άλλη είναι το πιο συνηθισμένο λάθος σε αυτή τη συζήτηση.
Πώς το ξέρουμε
Το μισθολόγιο είναι το «εισόδημα εξαρτημένης εργασίας της γενικής κυβέρνησης» στους λογαριασμούς της Eurostat: μισθοί μαζί με τις κοινωνικές εισφορές του εργοδότη, για κάθε φορέα που κατατάσσεται στο κράτος. Η ανάλυση ανά σκοπό είναι από την ίδια πηγή, για το 2024.
Τα δύο ποσοστά του προϋπολογισμού χρησιμοποιούν τα πραγματικά στοιχεία του 2025 από το επεξηγηματικό υπόμνημα του νομοσχεδίου για τον προϋπολογισμό του 2027, όπου οι δαπάνες προσωπικού, μαζί με συντάξεις και φιλοδωρήματα, ήταν €3,52 δισεκατομμύρια.
Τα στοιχεία του Δημοσιονομικού Συμβουλίου για τον αριθμό των εργαζομένων και για την αναπροσαρμογή, καθώς και τα ποσοστά του υπουργού, είναι όπως τα μετέδωσε ο κυπριακός Τύπος τον Σεπτέμβριο του 2026. Δεν τα έχουμε ελέγξει με τα πρωτότυπα έγγραφα.