Το δημαρχείο που ξοδεύει πέντε σεντ στο ευρώ

Ο λογαριασμός για τα σκύβαλα έρχεται από τον δήμο. Ο λογαριασμός του νερού έρχεται από την επαρχία. Σχεδόν όλα τα άλλα που κάνει το κράτος για εσάς αποφασίζονται και πληρώνονται στη Λευκωσία.

Τι λένε οι αριθμοί

Το 2025 όλες οι τοπικές αρχές μαζί ξόδεψαν €727 εκατομμύρια. Το κράτος ως σύνολο ξόδεψε €14,7 δισεκατομμύρια. Είναι πέντε σεντ σε κάθε ευρώ, ή περίπου €735 ανά κάτοικο.

Στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η τοπική αυτοδιοίκηση ξοδεύει 23 σεντ από κάθε ευρώ. Στη Δανία ξοδεύει 65. Ο λόγος είναι οι αρμοδιότητές της. Στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης το δημαρχείο έχει στην ευθύνη του σχολεία, κοινωνική φροντίδα ή τοπικές υπηρεσίες υγείας. Στην Κύπρο δεν έχει τίποτα από αυτά.

Όσα έχει είναι περιορισμένα και πρακτικά. Όπως τις κατανέμουν οι στατιστικές, το 2024 σχεδόν οι μισές τοπικές δαπάνες πήγαν σε στέγαση και κοινοτικές υπηρεσίες, όπου περιλαμβάνονται η ύδρευση και ο οδικός φωτισμός. Το ένα τέταρτο πήγε σε σκύβαλα και αποχέτευση, και το ένα τέταρτο στη λειτουργία των ίδιων των αρχών. Το μικρό ποσοστό που απέμεινε πήγε σε πολιτισμό και αθλητισμό. Σχολεία, υγεία, αστυνομία και επιδόματα ήταν όλα μηδέν.

Τι σημαίνει για εσάς

Μετά τη μεταρρύθμιση του Ιουλίου 2024 υπάρχουν τρία είδη τοπικών αρχών, και σας χρεώνουν για διαφορετικά πράγματα.

• 20 δήμοι, που προέκυψαν από τη συνένωση 30 παλαιότερων δήμων και 63 κοινοτήτων. Εισπράττουν τα τέλη σκυβάλων και το δημοτικό τέλος ακίνητης ιδιοκτησίας, αδειοδοτούν επιχειρήσεις και φροντίζουν τους τοπικούς δρόμους, τα πάρκα και τον φωτισμό.
• 30 συμπλέγματα κοινοτήτων, όπου τα χωριά μοιράζονται υπηρεσίες.
• 5 Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης, ένας για κάθε επαρχία, με εκλεγμένο πρόεδρο. Ανέλαβαν την ύδρευση, την αποχέτευση και τις άδειες οικοδομής, γι' αυτό οι λογαριασμοί σας για νερό και αποχέτευση έρχονται πλέον από αυτούς.

Οι δήμοι παίρνουν τα χρήματά τους από δύο πηγές: από όσα σας χρεώνουν και από μια χορηγία του κράτους. Η κρατική χορηγία ορίζεται στον νόμο σε €117 εκατομμύρια τον χρόνο για όλους τους είκοσι μαζί, περίπου €155 για κάθε κάτοικό τους σύμφωνα με την απογραφή του 2021. Ο νόμος δεν προβλέπει αυτόματη αναπροσαρμογή με τις τιμές.

Υπάρχει ακόμη κάτι που ένας κάτοικος ίσως θέλει και τις περισσότερες φορές δεν μπορεί να βρει: ο προϋπολογισμός. Τον αναζητήσαμε στην ιστοσελίδα κάθε δήμου.

Τρεις από τους είκοσι δημοσιεύουν τον προϋπολογισμό τους για το 2026: η Πάφος, η Λακατάμια και η Δρομολαξιά-Μενεού. Άλλοι δύο έχουν μόνο παλιά ή ελλιπή έγγραφα. Για τους υπόλοιπους δεκαπέντε, ανάμεσά τους η Λευκωσία και η Λάρνακα, δεν βρήκαμε κανέναν.

Οι διαφωνίες

Φτάνει η χορηγία; Η Ένωση Δήμων Κύπρου λέει όχι. Επισημαίνει ότι η χορηγία δεν αναπροσαρμόζεται με τον πληθωρισμό, άρα μικραίνει σε πραγματική αξία κάθε χρόνο, και θέλει να συνδεθεί με τα έσοδα του κράτους. Τον Ιούλιο του 2026 απέρριψε πρόταση της κυβέρνησης για έναν τύπο αναπροσαρμογής, και στις 3 Αυγούστου 2026 οι δήμοι έκαναν στάση εργασίας. Η θέση της κυβέρνησης είναι ότι η μεταρρύθμιση έχει ήδη αυξήσει σημαντικά τη χορηγία, από περίπου €71 εκατομμύρια, και ότι, μαζί με τα χρήματα που προστέθηκαν για τους δρόμους και με άλλες μεταβιβάσεις, η στήριξή της θα φτάσει τα €156 εκατομμύρια μέχρι το 2027.

Πρέπει μια μικρή χώρα να είναι τόσο συγκεντρωτική; Η μία άποψη είναι ότι μια χώρα ενός εκατομμυρίου ανθρώπων δεν χρειάζεται είκοσι δημαρχεία να κάνουν ό,τι μπορεί να κάνει ένα υπουργείο, και ότι η συνένωσή τους ήταν ο σκοπός της μεταρρύθμισης. Η άλλη είναι ότι οι αποφάσεις που παίρνονται μακριά από τους ανθρώπους που επηρεάζουν είναι χειρότερες αποφάσεις, και ότι ένα δημαρχείο που ελέγχει πέντε σεντ στο ευρώ δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο για πολλά.

Πώς το ξέρουμε

Τα στοιχεία για τις δαπάνες είναι οι λογαριασμοί της Eurostat για τον τομέα της τοπικής αυτοδιοίκησης, που καλύπτει μαζί τους δήμους, τις κοινότητες και τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης. Μέρος της αύξησης του 2025 οφείλεται πιθανότατα στο ότι οι υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης των επαρχιακών οργανισμών μετρήθηκαν για πρώτη φορά ως τοπική αυτοδιοίκηση· δεν βρήκαμε επίσημη σημείωση που να το επιβεβαιώνει.

Η δομή προέρχεται από το Υπουργείο Εσωτερικών και από το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, του οποίου τα όρια χρησιμοποιεί ο χάρτης. Η χορηγία ορίζεται στον περί Δήμων Νόμο· το ποσό ανά κάτοικο υπολογίζεται με την απογραφή του 2021, γιατί ο πληθυσμός της Eurostat δεν κατανέμεται ανά δήμο. Η θέση της Ένωσης, η απόρριψη της πρότασης του Ιουλίου 2026 και η στάση εργασίας της 3ης Αυγούστου 2026 προέρχονται από τις ανακοινώσεις της Ένωσης Δήμων Κύπρου του Ιουλίου και του Αυγούστου 2026 και από όσα μετέδωσε το AlphaNews. Ο αριθμός της κυβέρνησης, €156 εκατομμύρια μέχρι το 2027, είναι όπως τον μετέδωσε η Cyprus Mail στις 3 Αυγούστου 2026.

Για τον χάρτη ελέγξαμε την ιστοσελίδα κάθε δήμου στις 2 Οκτωβρίου 2026. «Δεν βρέθηκε» σημαίνει ότι ο έλεγχος αυτός δεν βρήκε προϋπολογισμό. Δεν αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει, και όποιος δήμος δημοσιεύει προϋπολογισμό μπορεί να μας πει πού βρίσκεται.