Υπουργείο προς υπουργείο

Ένας προϋπολογισμός είναι ένα ανώτατο όριο. Η Βουλή ψηφίζει πόσα μπορεί να ξοδέψει κάθε υπουργείο, και ένα υπουργείο δεν μπορεί να το ξεπεράσει. Τίποτα δεν το υποχρεώνει να το φτάσει.

Τι λένε οι αριθμοί

Τέσσερα υπουργεία παίρνουν πάνω από τα μισά χρήματα: το Υπουργείο Παιδείας, που ξόδεψε €1,51 δισεκατομμύρια το 2025, το Οικονομικών με €1,49 δισεκατομμύρια, το Υγείας με €1,35 δισεκατομμύρια και το Εργασίας με €0,90 δισεκατομμύρια. Το μικρότερο, το Υφυπουργείο Ναυτιλίας, ξόδεψε €15 εκατομμύρια.

Μαζί τα υπουργεία ξόδεψαν €9.424 εκατομμύρια από τελικό προϋπολογισμό €10.255 εκατομμυρίων, δηλαδή το 92%. Κανένα δεν ξεπέρασε τον τελικό του προϋπολογισμό.

Η απόκλιση δεν είναι μοιρασμένη ομοιόμορφα. Τα μεγαλύτερα υπουργεία έφτασαν πιο κοντά: το Εργασίας ξόδεψε το 98%, το Υγείας το 96%, το Παιδείας το 95%, το Άμυνας το 95%. Πιο μακριά έμειναν το Υφυπουργείο Μετανάστευσης με 71%, το Υφυπουργείο Τουρισμού με 78%, και το Υπουργείο Ενέργειας και το Υφυπουργείο Ναυτιλίας με 82%.

Σε ευρώ, τα μεγαλύτερα αξόδευτα ποσά ήταν στο Υπουργείο Οικονομικών, €128 εκατομμύρια, στο Εσωτερικών, €98 εκατομμύρια, στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, €79 εκατομμύρια, και στο Υπουργείο Γεωργίας, €73 εκατομμύρια.

Αυτοί οι αριθμοί αφήνουν έξω τους τόκους του χρέους και τις αποπληρωμές δανείων, που βρίσκονται στον ίδιο προϋπολογισμό αλλά δεν είναι επιλογή κάποιου υπουργείου.

Τι σημαίνει για εσάς

Όταν διαβάζετε ότι ένα υπουργείο «παίρνει» ένα ποσό στον προϋπολογισμό, διαβάστε το ως το μέγιστο που μπορεί να ξοδέψει. Το 2025 το τυπικό υπουργείο ξόδεψε περίπου τα εννέα δέκατα αυτού.

Τα αξόδευτα χρήματα ούτε χάνονται ούτε φυλάγονται σε κάποιο βάζο. Δεν εισπράχθηκαν ποτέ για αυτόν τον σκοπό ή δεν δανείστηκαν ποτέ, και εμφανίζονται ως καλύτερο ισοζύγιο για το κράτος στο τέλος της χρονιάς. Αυτό που χάνεται είναι εκείνο για το οποίο προορίζονταν τα χρήματα: ένα τμήμα δρόμου που δεν κατασκευάστηκε, ένα σχέδιο που δεν άνοιξε, μια θέση που δεν καλύφθηκε.

Το νομοσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027 δίνει στα υπουργεία €11,16 δισεκατομμύρια, 4,4% περισσότερα από όσα ψηφίστηκαν για το 2026. Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης πηγαίνει σε ένα σημείο: το Υπουργείο Άμυνας ανεβαίνει κατά €267 εκατομμύρια, δηλαδή 42%. Το Παιδείας ανεβαίνει κατά €89 εκατομμύρια και το Υγείας κατά €48 εκατομμύρια. Το Ενέργειας μειώνεται κατά 31%, και τα Υφυπουργεία Τουρισμού και Μετανάστευσης κατά περίπου ένα πέμπτο.

Οι διαφωνίες

Όταν μένουν χρήματα αξόδευτα, είναι καλή διαχείριση ή αποτυχία; Ένας υπουργός Οικονομικών μπορεί να παρουσιάσει ως πειθαρχία έναν προϋπολογισμό που έκλεισε κάτω από το όριο, και το πλεόνασμα που αυτός βοηθά να προκύψει είναι πραγματικό. Η έκθεση του ίδιου του Γενικού Λογιστηρίου δείχνει από πού προέρχεται η απόκλιση: οι μισθοί και οι συντάξεις ξοδεύτηκαν κατά 96% και οι κοινωνικές παροχές κατά 95%, ενώ οι αναπτυξιακές δαπάνες κατά 81% και τα έργα που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 80%. Η υστέρηση βρίσκεται στις κατασκευές και στα έργα. Η ιστορία Υποσχέσεις και πράξεις την παρακολουθεί μέσα στο 2026.

Γιατί αλλάζει ο προϋπολογισμός ενός υπουργείου μέσα στη χρονιά; Κυρίως επειδή χρήματα μεταφέρονται από υπουργείο σε υπουργείο· οι συμπληρωματικοί προϋπολογισμοί που ψήφισε η Βουλή ήταν μικροί το 2025. Ο προϋπολογισμός του Υπουργείου Οικονομικών, όπως ψηφίζεται αρχικά, περιέχει ένα αποθεματικό για μη προβλεπόμενες δαπάνες, €212 εκατομμύρια το 2025, και ένα κοινό ποσό ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης για έργα που τα εκτελούν άλλοι. Μέσα στη χρονιά μεταφέρθηκαν από εκεί €170 εκατομμύρια του αποθεματικού και περίπου €190 εκατομμύρια της συγχρηματοδότησης. Αυτά τα δύο εξηγούν το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης του προϋπολογισμού του Υπουργείου Οικονομικών από €1.966 εκατομμύρια όπως ψηφίστηκε σε €1.621 εκατομμύρια στο τέλος, ενώ οι περισσότεροι άλλοι αυξήθηκαν. Πέντε από τις γραμμές του γραφήματος ξόδεψαν περισσότερα από όσα τους ψηφίστηκαν αρχικά και πάλι λιγότερα από τον τελικό τους προϋπολογισμό.

Γιατί υστέρησε κάθε υπουργείο; Ούτε τα έγγραφα του προϋπολογισμού ούτε η ετήσια έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου δίνουν εξήγηση υπουργείο προς υπουργείο. Δεν κάναμε εικασίες.

Πώς το ξέρουμε

Τα στοιχεία είναι από τη συγκεφαλαίωση των δαπανών κατά κεφάλαιο στο νομοσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027, που τυπώνει όσα ξοδεύτηκαν το 2025, και από την Οικονομική Έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου για το 2025, που τυπώνει τον τελικό προϋπολογισμό μετά τις αλλαγές. Οι δύο πηγές συμφωνούν για το τι ξοδεύτηκε.

Είναι σε ταμειακή βάση και καλύπτουν αυτό που το Υπουργείο Οικονομικών ονομάζει πρωτογενείς δαπάνες: τρέχουσες και αναπτυξιακές δαπάνες, χωρίς τόκους, αποπληρωμές δανείων και αγορές μετοχών. Πρόκειται για τον κρατικό προϋπολογισμό, όχι για την ευρύτερη γενική κυβέρνηση που χρησιμοποιεί το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ιστοσελίδας, άρα αφήνει έξω τα ταμεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων και ΓεΣΥ και την τοπική αυτοδιοίκηση.

Τα έξι υφυπουργεία παρουσιάζονται χωριστά. Οι «Ανεξάρτητες Υπηρεσίες» και οι συνταγματικές εξουσίες και υπηρεσίες ομαδοποιούνται όπως τις ομαδοποιεί ο προϋπολογισμός.