Η υπόσχεση της σύνταξης

Κάθε κατάσταση αποδοχών στην Κύπρο έχει μια αποκοπή 8,8% για κοινωνικές ασφαλίσεις, και ο εργοδότης πληρώνει άλλο τόσο. Τα χρήματα αυτά πηγαίνουν σε ένα ταμείο, που πληρώνει την κρατική σύνταξη. Αυτή η ιστορία είναι για το τι υπάρχει μέσα στο ταμείο.

Τι λένε οι αριθμοί

Το 2025 το ταμείο εισέπραξε €3,32 δισεκατομμύρια και πλήρωσε €2,24 δισεκατομμύρια, από τα οποία τα €2,04 δισεκατομμύρια ήταν συντάξεις. Το πλεόνασμα ήταν €1,08 δισεκατομμύρια, και το αποθεματικό έφτασε τα €11,7 δισεκατομμύρια.

Δείτε από πού ήρθαν τα έσοδα. Εργαζόμενοι, εργοδότες και αυτοτελώς εργαζόμενοι πλήρωσαν €2,32 δισεκατομμύρια· εδώ περιλαμβάνονται όσα πληρώνει το κράτος ως εργοδότης του δικού του προσωπικού. Ήταν λίγο περισσότερα από όλα όσα πλήρωσε το ταμείο. Σχεδόν όλα τα υπόλοιπα ήρθαν από το κράτος: μια εισφορά €689 εκατομμυρίων, που ο νόμος την ορίζει στο 5,2% των ασφαλιστέων αποδοχών, και €256 εκατομμύρια τόκοι για το αποθεματικό, όπως τα καταγράφουν οι ίδιοι οι λογαριασμοί του ταμείου. Τα τελευταία €50 εκατομμύρια ήταν άλλα έσοδα.

Το πρώτο από αυτά δεν είναι μετρητά. Τόσο το Γενικό Λογιστήριο όσο και η Ελεγκτική Υπηρεσία γράφουν ότι η εισφορά του κράτους δεν είναι «πραγματική ταμειακή εκροή»: το κράτος την πιστώνει στον λογαριασμό του ταμείου. Οι τόκοι προστίθενται στον ίδιο λογαριασμό. Με τον ίδιο τρόπο κρατείται και το ίδιο το αποθεματικό. Από τα €11,7 δισεκατομμύρια, τουλάχιστον τα €11,3 δισεκατομμύρια είναι κατατεθειμένα στην κεντρική κυβέρνηση και περίπου €0,1 δισεκατομμύριο βρίσκεται σε τράπεζες. Το ταμείο δεν έχει κρατικά ομόλογα από το 2021.

Το πλεόνασμα του ταμείου λοιπόν είναι πραγματικό στους λογαριασμούς, και τα χρήματα έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί. Κάθε χρόνο το κράτος εισπράττει τις εισφορές, πληρώνει τις συντάξεις και ξοδεύει ό,τι μένει ως μέρος του δικού του προϋπολογισμού. Η ιστορία Δύο κουμπαράδες, όχι ένας δείχνει τι σημαίνει αυτό για το πλεόνασμα του κράτους.

Τι σημαίνει για εσάς

Αν εργάζεστε, μαζί με εσάς πλήρωσαν εισφορές στο ταμείο 612.000 άνθρωποι το 2025, και 170.000 άνθρωποι πήραν σύνταξη από αυτό. Είναι 3,6 εισφορείς για κάθε συνταξιούχο. Η μέση σύνταξη γήρατος από το ταμείο ήταν €949 τον μήνα τον Ιούνιο του 2026, και πληρώνεται δεκατρείς φορές τον χρόνο. Η κατώτατη είναι €450. Για να υπολογίσετε τη δική σας, δοκιμάστε τον υπολογισμό σύνταξης.

Αυτή η αναλογία είναι που αξίζει να παρακολουθείτε.

Η προβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μετρά όλες τις δημόσιες συντάξεις, μαζί με εκείνες των δημοσίων υπαλλήλων. Δείχνει 2,7 εργαζομένους για κάθε συνταξιούχο το 2022 και 1,6 μέχρι το 2070, με τις δαπάνες για συντάξεις να ανεβαίνουν από 8,2% της οικονομίας σε 11,8%. Η Κύπρος είναι σήμερα νεότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ, και γερνά πιο γρήγορα.

Ο νόμος απαντά ήδη σε ένα μέρος αυτού του προβλήματος. Προβλέπει αύξηση του συντελεστή της εισφοράς κάθε πέντε χρόνια. Οι αριθμοί που αναγράφονται στον νόμο είναι 9,5% από το 2029 και 10,7% από το 2039, αλλά μια αναλογιστική επανεξέταση μπορεί να ορίσει κάθε βήμα χαμηλότερα, όπως έκανε για το σημερινό 8,8%, όπου ο νόμος λέει 8,9%. Η τελευταία αποτίμηση του ταμείου υπέθετε 9,3% και 10,3%.

Οι διαφωνίες

Τι κάνει η μεταρρύθμιση; Η κυβέρνηση έθεσε σε διαβούλευση προσχέδιο νομοσχεδίου τον Σεπτέμβριο του 2026, με εφαρμογή από τον Ιανουάριο του 2027. Σύμφωνα με τον Υπουργό Εργασίας, περίπου 123.000 συνταξιούχοι θα πάρουν αυξήσεις από 5% έως 55%, που θα δοθούν σταδιακά σε πέντε χρόνια, με τουλάχιστον €30 τον μήνα περισσότερα από την αρχή για συντάξεις μέχρι €600. Η ηλικία συνταξιοδότησης μένει στα 65, με δυνατότητα εργασίας μέχρι τα 67 για ψηλότερη σύνταξη. Η μείωση για όσους συνταξιοδοτούνται στα 63, που σήμερα είναι 12%, θα περιοριζόταν σε περίπου 7,5%. Τα παραδείγματα του Υπουργού, σε τιμές 2024: μια σύνταξη €508 ύστερα από πλήρη σταδιοδρομία με χαμηλό μισθό γίνεται €764, και μια γυναίκα με 15 χρόνια εργασίας και τέσσερα χρόνια φροντίδας παιδιών πηγαίνει από €411 σε €577.

Πόσο κοστίζει και ποιος πληρώνει; Κανένα επίσημο έγγραφο δεν δίνει αριθμό. Ο Τύπος μετέδωσε ότι ο Υπουργός υπολόγισε το κόστος σε €820 εκατομμύρια σε έξι χρόνια, από τα οποία €486 εκατομμύρια για το κράτος και €334 εκατομμύρια για το ταμείο. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο λέει ότι η μεταρρύθμιση αυξάνει το βάρος για τα δημόσια οικονομικά στο σύνολό τους, και έχει ζητήσει να δημοσιευτεί η αναλογιστική μελέτη στην οποία στηρίζεται. Η τελευταία δημοσιευμένη μελέτη για το ταμείο είναι του 2020.

Θα αποπληρώσει το κράτος το ταμείο; Ο Υπουργός Εργασίας έχει πει ότι το χρέος του κράτους προς το ταμείο είναι της τάξης των €12 δισεκατομμυρίων. Έχει πει επίσης ότι ο δανεισμός από το ταμείο θα σταματήσει, ότι τα μελλοντικά πλεονάσματα θα επενδύονται και ότι το υφιστάμενο χρέος θα αποπληρωθεί σε περίπου σαράντα χρόνια. Τίποτα από αυτά δεν βρίσκεται στο προσχέδιο νομοσχεδίου που δημοσιεύτηκε. Και αποπληρωμή σημαίνει ότι πρέπει να βρεθούν τα χρήματα: περίπου €300 εκατομμύρια τον χρόνο για σαράντα χρόνια, πέρα από τα πλεονάσματα που το κράτος δεν θα μπορεί πια να χρησιμοποιεί.

Πώς το ξέρουμε

Τα έσοδα, οι δαπάνες και το αποθεματικό του ταμείου είναι από το στατιστικό δελτίο των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων, έκδοση Ιουλίου 2026· τα στοιχεία του 2025 είναι προκαταρκτικά. Είναι οι λογαριασμοί του ίδιου του ταμείου και διαφέρουν από την ευρωπαϊκή στατιστική μέτρηση που χρησιμοποιείται σε άλλες ιστορίες, η οποία περιλαμβάνει και το ταμείο του ΓεΣΥ. Το πού κρατείται το αποθεματικό είναι από την Ετήσια Έκθεση 2025 του Γραφείου Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους.

Ο αριθμός των εισφορέων και των συνταξιούχων και η μέση σύνταξη είναι από το ίδιο δελτίο. Οι εισφορείς ανά συνταξιούχο είναι δική μας διαίρεση. Η προβολή μέχρι το 2070 είναι από την Έκθεση για τη Γήρανση 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και έγινε πριν προταθεί η μεταρρύθμιση· ο αριθμός των εργαζομένων για κάθε συνταξιούχο είναι δική μας διαίρεση των στοιχείων της.

Το περιεχόμενο της μεταρρύθμισης είναι από το προσχέδιο του νομοσχεδίου που τέθηκε σε διαβούλευση και από τις δηλώσεις του Υπουργού τον Σεπτέμβριο του 2026. Οι αριθμοί για το κόστος είναι όσα μετέδωσε ο Τύπος ότι είπε ο Υπουργός. Τα €300 εκατομμύρια τον χρόνο είναι δική μας διαίρεση των €12 δισεκατομμυρίων με τα σαράντα χρόνια και δεν υπολογίζουν τόκους.